6/19/2015 5:06:37 AM - Lượt xem: 2840
Người Giời trồng “cây thuốc giấu” và chuyện nhiều lần thoát chết kỳ lạ (Kỳ 2)

Chuyện chưa biết về người suýt bị thủ tiêu vì tìm ra “báu vật” sâm Ngọc Linh (Kỳ 2) 

Người Giời trồng “cây thuốc giấu” và chuyện nhiều lần thoát chết kỳ lạ

 

(Báo Chuyện đời - Ấn phẩm của báo Đất Việt - Số 39(173) phát hành ngày 30/05/2015)

Đến 19 giờ ngày 19/03/1973, khi trời đã tối, đến độ cao khoảng 2.000m so với mặt nước biển, khi đặt ba lô xuống đất, dược sĩ Đào Kim Long đã chết đứng vì sửng sốt, khi ông đứng giữa một quần thể sâm khổng lồ, bát ngát, với hoa sâm thơm lừng, ong bay vo vo như ruồi nhặng. Sâm mọc nhiều, ken dày đến nỗi ông phải tạo lối đi cẩn thận, để không giẫm vào báu vật của đất trời.

Quần thể sâm khổng lồ
Như đã nói ở bài trước, sau một tháng lang thang ở trong rừng trên đường lên đỉnh Ngọc Linh, dược sĩ Đào Kim Long đã phát hiện ra sâm ở độ cao 1.800m. Thời điểm phát hiện ra cây sâm là 9 giờ sáng 19/03/1973. Cây sâm này mới 9 năm tuổi.
 
Dược sĩ Nguyễn Châu Giang thấy một loài cây lạ, có những bông hoa li ti màu trắng, nên đã bẻ ngang thân đưa cho ông. Nhìn cành lá, bông hoa, dược sĩ Đào Kim Long biết ngay đó là loài Panax, nó còn được gọi với tên tiết trúc, đốt trúc, bởi có thân thành từng khúc, là loài sâm quý hiếm hàng đầu. Mặc dù biết đó là sâm, nhưng ông chỉ tiết lộ với ông Giang, còn không nói với dược sĩ Nguyễn Thị Lê, người của Ban Dân y tỉnh KonTum. Sở dĩ bởi Long giấu dược sĩ Lê, chưa nói vội, là bởi ông sợ thông tin tiết lộ ra ngoài, người ta sẽ nhổ sạch. Ngoài ra loài sâm này mới phát hiện, chưa được nghiên cứu đầy đủ, nếu phát ngôn sai sẽ ảnh hưởng đến uy tín.
 
Dược sĩ Đào Kim Long quyết định dựng lều ở độ cao 1.800m, cách đỉnh Ngọc Linh không xa lắm, nơi phát hiện ra cây sâm đầu tiên. Khu vực đó là sườn đông nam của dãy Ngọc Linh. Mở rộng tìm kiếm, đến trưa thì chính dược sĩ Long phát hiện thêm 1 cây sâm 11 năm tuổi. Dược sĩ Long khẳng định rằng địa điểm dựng lều chưa phải là quần thể sâm, nên đoàn đã nhổ lều đi tiếp lên phía đỉnh núi.
 
Đến khoảng 19h ngày hôm đó, đến độ cao khoảng 2.000m so với mặt nước biển, khi đặt ba lô xuống đất, dược sĩ Đào Kim Long đã chết đứng vì sửng sốt, khi ông đứng giữa một quần thể sâm khổng lồ, bát ngát, với hoa sâm thơm lừng, ong bay vo vo như ruồi nhặng. Tại đây, đoàn tìm kiếm thảo dược đã dựng trại.
 
Ông Long nhớ lại: “Tôi vẫn nhớ rõ, cạnh đó là con suối nước chảy róc rách. Hai bên suối, đất tương đối phẳng, sạch, không có cỏ. Cây cổ thụ tốt um tùm, rất ít ánh sáng lọt xuống được. Mặt đấy khá dày mùn và lá khô. Khắp mặt đất là nhân sâm ra hoa trắng li ti nhìn vô cùng đẹp mắt.
 
Đêm đó, chúng tôi được ngủ giữa rừng sâm thơm lừng. Sáng hôm sau thức dậy, tôi cùng Giang và cô Lê phải tạo một lối đi xuống suối để khi đi lấy nước không giẫm vào cây sâm. Anh tưởng tượng sâm mọc ken dày như vườn rau vậy, phải lách chân cẩn thận lắm mới không giẫm vào chúng. Nhìn vườn sâm như thế cũng đủ biết rằng nó đã mọc ở đây từ lâu năm lắm rồi”.
 
Thời điểm đó, số gạo mang theo đã hết, theo kế hoạch là phải quay về, nhưng dược sĩ Long quyết định ở lại. Ông hướng dẫn ông Giang, bà Lê cách đào sâm, chiết lấy nước uống để tăng cường sức khỏe, tiếp tục công việc. Khu vực này rừng rú hoang vu, tổ ong rất nhiều, nên Đoàn thu hái tổ ong, bóc lấy nhộng ong non về ăn, uống mật ong lấy dưỡng chất. Rau diếp cá rừng và cần dại rất nhiều, cứ thế nhổ ăn sống để có chất xơ. Khu vực này có rất nhiều cỏ kim cương, còn gọi là cỏ nhung. Dược sĩ Long cùng hai đồng nghiệp nhổ để ăn sống, hoặc nấu canh ăn như rau, tăng cường sức khỏe rất tốt. Hai hôm sau khi đóng chốt ở địa điểm này thì bắn được một con lợn rừng, đủ thực phẩm cho nhóm ăn nửa tháng mới hết.
Thời gian đóng chốt ở đây, dược sĩ Long nghiên cứu giải mã cây sâm từ đâu đến, vùng phân bố của nó thế nào. Sau 20 ngày nghiên cứu, dược sĩ Long khẳng định loài sâm này xuất hiện từ trên đỉnh núi Ngọc Linh, phân bố từ đỉnh núi xuống. Nó là loài bản địa, không thể di cư từ đâu đến được. Từ trên đỉnh núi, chúng di cư xuống thấp hơn, mọc dọc hai bên suối, mọc dày ở những địa điểm ẩm ướt, dưới tán rừng nguyên sinh, có độ mùn cao. Chúng thích nghi nhất với dải nhiệt độ ổn định từ 12 đến 15 độ C.
 
Con suối như chiếc điều hòa nhiệt độ giúp loài sâm phát triển mạnh. Nhiều khu vực chỉ có sâm Ngọc Linh và cây chàm ô rô. Mùa xuân, từ củ sâm mọc lên thân cây, rồi ra hoa, kết quả. Hoa trắng li ti, cho quả nhỏ như hạt ngô màu đỏ, thành một chùm giữa lá. Phải đến tháng 9 và tháng 10 quả mới chín. Cuối năm thì cây lụi, tự đổ xuống, đặt hạt xuống đất. Những cơn mưa nhỏ cuối mùa, tạo ra dòng suối nhỏ, nước chảy chậm, từ từ cuốn hạt xuống suối, trôi xuống phía hạ nguồn. Hạt sâm mắc vào bờ, gặp điều kiện phù hợp, nhiệt độ dưới 25 độ C là sinh trưởng được. Vì thế sau này, khi triển khai ra các hướng khác, ông Long phát hiện sâm Ngọc Linh còn xuống đến tận vùng thấp, nơi độ cao chỉ có 1.000m so với mặt nước biển. Tuy nhiên, ở vùng thấp này phân bố thưa hơn và chúng cũng phát triển chậm hơn.
 
Sự thật cây thuốc giấu và tên núi Ngọc Linh
Trong những ngày cuối cùng của đợt điều tra sâm, một sự cố rất nguy hiểm đã xảy ra với nhóm tìm dược liệu của dược sĩ Đào Kim Long. Khi ông cùng ông Giang đi dọc suối, thì bất chợt gặp một cô gái dân tộc Xê Đăng. Thấy hai người đàn ông mặc áo giải phóng, cứ lò dò đi dọc suối, lưng đeo súng, cô gái đã sững sờ, tròn mắt nhìn. Sau này, hai người mới biết, lúc đó cô gái tưởng hai ông là biệt kích của quân đội chính quyền miền Nam. Cô gái hỏi đi đâu, ông Giang vui miệng trêu: “Tao đi bắn chim”. Cô gái chỉ tay bảo: “Cái cây đằng kia nhiều chim lắm”. Khi hai ông đang nhìn về phía cái cây do cô gái chỉ, thì cô gái này trốn mất tiêu. Không ngờ lát sau, hàng trăm người với súng ống, cung nỏ bao vây, tóm sống hai người lạ, râu ria chả khác gì thổ phỉ. Dân bản thu súng, trói nghiến hai người, dong về bản.
Bản đó nằm giữa rừng, nhà cửa uy nghi, với cái đầu bò tót to tướng dựng ở đầu bản trông rất sợ. Ông Long chợt dựng tóc gáy, nhớ lại những chuyện nhà khoa học khám phá, lạc vào bộ tộc ăn thịt người giữa rừng già Amazon. Lát sau trưởng bản đến. Nhìn hai người bị trói nghiến giữa khoảnh sân rộng, trưởng bản nói lớn: “Ta biết hai người này mà. Ta đã gặp rồi. Nó lên núi tìm cây thuốc chứ không phải biệt kích đâu”. Trưởng bản nói xong, thì mọi người tranh nhau gỡ trói cho ông Long và ông Giang.
 
Cảm tạ ơn cứu mạng của ông trưởng bản nọ, dược sĩ Long đã lấy từ ba lô ra mấy củ sâm tặng cho ông ta. Ông Long dặn kỹ: “Khi nào mệt, ốm, thì nhổ củ thuốc này dùng, có thể nhai, nấu ăn, hoặc vắt nước uống. Tuy nhiên trưởng bản phải giấu kỹ cây thuốc, không được kể ra ngoài đâu nhé. Nếu trưởng bản tiết lộ ra ngoài sẽ bị giết đấy”. Nghe ông Long dọa vậy, trưởng bản và những người Xê Đăng ở bản này đã gọi cây thuốc đó là “cây thuốc giấu”, tức là phải giấu kín. Đó cũng là tên địa phương của loài cây này, mà các dân tộc sống quanh dãy Ngọc Linh sau này vẫn gọi cho đến tận bây giờ.
 
Hồi năm 2003, quay lại khảo sát vùng Ngọc Linh, qua vùng đồng bào Xê Đăng, đồng bào cứ chạy theo ông biếu sâm. Họ đồn ầm lên rằng, dược sĩ Long là người giời xuống núi Ngọc Linh trồng cây thuốc giấu, giờ ông mới hạ giới để thăm lại vườn sâm do ông gieo trồng! Trong chuyến thăm lại núi Ngọc Linh đó, đồng bào biếu ông tới 4kg sâm. Những người tặng sâm cho ông, ông đều tặng lại tiền, có người nhất định không nhận tiền của ông. Ông lên núi, vài giờ sau quay xuống và cũng vẫn tìm được mấy kg sâm quý, nhét đầy cả ba lô. Mọi người đã vô cùng ngạc nhiên bởi khi đó sâm hoang dã đã rất hiếm. Trước sự kinh ngạc đó, ông đùa bảo: “Tôi là người phát hiện ra sâm Ngọc Linh, thì ở đâu có sâm tồi đều biết chứ”.
 
Ngoài chuyện cây thuốc giấu, tên dân gian của sâm Ngọc Linh, có nguồn gốc liên quan đến dược sĩ Long nói chuyện với trưởng bản người Xê Đăng, thì chuyện đổi tên núi Ngọc Linh cũng liên quan đến dược sĩ Long, mà ít người biết đến. Trước đó, ngọn núi này có tên là Ngọc Lĩnh. Lĩnh theo tiếng Hán có nghĩa là núi lớn. Có nhiều ngọn núi lớn có chữ Lĩnh kèm theo, như Tây Côn Lĩnh ở Hà Giang, hay Tây Phong Lĩnh ở Trung Quốc... Hồi viết báo cáo về sâm Panax vừa phát hiện, dược sĩ Đào Kim Long gọi nó với nhiều tên, trong đó có sâm Ngọc Linh, sâm K5 và tên khoa học là Panax articulatus Kim Long Đào. Sâm K5 có nghĩa là sâm Khu 5, còn tên sâm Ngọc Linh là do ông đặt ra, cốt để giấu địa danh đó đi, nhằm bảo tồn nguồn sâm. Tuy nhiên sau này, sự việc phát hiện sâm Ngọc Linh quá nổi tiếng, nên người ta gọi luôn quả núi vốn tên Ngọc Lĩnh đó thành núi Ngọc Linh.
 
Nhiều lần suýt mất mạng
Nhận điện mật của đồng chí Võ Chí Công, nhóm dược sĩ Long lập tức lên đường ra Ban Dân y Khu 5, nằm ở Nam Trà My. Hành trình ra Khu 5 khẩn cấp cực kỳ vất vả, nhọc nhằn, thậm chí nhiều lần suýt mất mạng. Sau lần thoát chết dưới làn mưa đạn vì trúng phục kích của địch, thì ông Long suýt mất mạng vì cọp.
 
Hôm đó đi mãi không thấy nhà cửa, nhóm của ông Long dựng lều ở rừng trúc, bên bờ sông Tranh, thuộc huyện Nam Trà My (Quảng Nam). Buổi chiều có người dân tộc đi qua, bảo khu này có nhiều hổ, không nên ở, tuy nhiên do phải cuốc bộ cả nửa tiếng nữa mới đến bản, mà đã mệt quá rồi, nên ông Long quyết định dựng lều ngủ. Nhớ lời dọa của người dân tộc, ông cùng mọi người chặt 36 cây trúc, cắm vòng quanh lều. Cắm xong, thấy không yên tâm, ông chặt thêm 36 cây nữa. Hổ vồ mồi thường nhảy lên cao chụp xuống, nên rất sợ cọc, không dám tấn công.
Đêm cuối tháng trăng sáng nhờ nhờ, thì mọi người đi ngủ. Ông Giang ôm khẩu AK, ông Long cầm khẩu K54 và khẩu cạc-bin kê lên bụng. Đang ngủ say, dược sĩ Long bỗng giật mình tỉnh giấc bởi mùi thối xực vào mũi. Mở mắt, nhìn ra ngoài hàng rào trúc, ông thấy con hổ to tướng như con nghé đang ngồi chồm hỗm. Nó cứ ngó ngược, ngó xuôi, dường như đang nghĩ cách vồ mồi. Vì nhóm ông Long nằm tráo đầu đuôi, nên nó không biết vồ từ đâu.
 
Ông Long lấy khẩu K54 đã lên đạn trước, nhằm lúc nó quay đầu đi hướng khác rồi bắn một phát, để nó chạy đi theo quán tính. Phát đạn không trùng, con hổ chạy mất tiêu. Dược sĩ Long bảo, cũng may mà bắn không trúng, chứ nếu nó bị thương, nó điên tiết xông vào vồ thì dễ mất mạng. Đêm đó, ba người ngồi dựa vào nhau chờ trời sáng, không dám ngủ nữa.
 
Hôm sau, dược sĩ Long bỗng sốt rét, run cầm cập. Đồ ăn thì hết. Lúc qua sông, thấy nhiều cá quá, còn quả lựu đạn, ông liền thả xuống sông. Lựu đạn nổ, con cái chép dài đến cả mét nổi lềnh bềnh. Ông nhảy xuống ôm con cá, thì bị nước cuốn, trôi xuống hạ nguồn tới hàng km. Ông bị dòng nước quăng xuống thác khá sâu. May mà dưới thác không có đá, nên sống sót. Khi các “chiến hữu” đi cùng chạy xuống hạ nguồn thì thấy ông Long đang ngồi trên mỏm tảng đá. Nhìn thấy ông Long, mọi người mới thở phào.
 
Nhóm dược sĩ Long ở lại một bản nhỏ bên bờ sông Tranh, vài hôm sau khỏi ốm, thì tiếp tục lên đường. Về đến Khu 5, thì ông Võ Chí Công đã có mặt để nghe báo cáo tại Ban Dân y. Đó là một cái lán nhỏ, ghế ngồi bằng tre. Ông Long mang theo một ba lô sâm Ngọc Linh đã phơi khô, cùng một tập tài liệu mà ông ghi chép, nghiên cứu. Ông Võ Chí Công nhấm thử sâm bảo có mùi sâm, nhưng vị hơi đắng. Dược sĩ Long bảo: “Vị đắng, nhựng ngọt hậu, chứng tỏ là sâm quý. Em ăn thử là em biết”. Ngay trong buổi họp đó, ông Võ Chí Công đã ra lệnh trồng sâm ở khắp nơi, cả đồng bằng để cung cấp cho bội đội bồi dưỡng. Tuy nhiên, ông Long bảo: “Báo cáo thủ trường là không trồng được rộng rãi, vì đưa ra khỏi chỗ nó sinh trưởng vài mét có khi đã chết rồi”.
 
Sau buổi đó, dược sĩ Long được thưởng lớn. Phần thưởng là chiếc radio, một báu vật lúc bấy giờ.
 
                Phong Nguyệt
 

 

(Bấm vào đây để nhận mã)

Các bài viết khác